Thursday, 18 de March do 2010

E pur si chove.

A sega do pan

Onte falaba miña nai cunha veciña que tamén tivo que partir cara ó exilio.

Falaban de como sempre procuraban ter a sega do pan feita para o día de Santiago para despois poder ir ás festas de Illán. Xa daquela era unha festa pequeniña, pero nun tempo no que non había TV ni Intenné nin nada diso, unha noite coas irmás e as veciñas no campo da festa era cousa bonita. E máis tendo en conta que sempre era despois de deixar ben rematadas as faenas no campo, nas cortes e na casa. Non había horarios.

Logo, xusto antes das festas do Luján había que ter segado e recollido o trigo. Outro traballo baixo un sol abafante, cheo de pó dos cereais, mallas multitudinarias… Traballos de verdade, non coma os nosos…

Pasade un bo día da Patria!

E para quen gaste Spotify, un agasallo.

P.P. Para quen non o saiba, “pan” na Terra Chá é o nome co que se coñece ao centeo. Aínda hoxendía “poñer unha leira de pan” significa sementar a leira con centeo.

xullo 25, 2009 | Clasificado en Documentos, Intro Versións | Deixa un comentario 

Arrecendo de MSX

Na última visita á casa dos meus pais subín ao faiado e atopei unha caixa gris que facía anos que non abría, e ao ver aquel marabilloso letreiro de MSX non puiden deixar de desembalar de novo o meu primeiro PC, un Sony HB 501P .

E o máis marabilloso non foi lembrar tódalas tardes de entretemento, mesmo de aprendizaxe e misterio, senon o arrecendo de cando abrín a caixa por primeira vez.

Das poucas cousas que conservo na miña memoria de xeito nídio e a lembranza dese arrecendo mesturado coa ilusión de ter un PC, todo un MSX, parecido, mais distinto aos que había no cole.

O mellor é que ese marabilloso cheiro aínda se conserva en proporción ínfima. O poder detectalo aínda e que esperte esa zona da miña memoria fonda é algo tan tan tan pracenteiro…

xullo 2, 2009 | Clasificado en Inspector Gadget, Intro Versións | Deixa un comentario 

Morriña da boa

Durante a miña estancia de Nadal en Oblomovka, atopei nun Gadis unha porta dimensional á miña memoria a longo prazo. Unha que crin durante moitos anos que estaba pechada e ben pechada. Esta atopábase inserida nunha bolsa de patacas fritas “TAS“. O mesmo deseño, a mesma bolsa de plástico vermella e transparente non metalizada, tan fora do estándar de conservación actual, nada de atmósfera protectora nin caralladas, nada de aceite de oliva o xirasol alto oleico (diso xa falaremos, de cando o aceite de oliva non era tan bon). Un burato de verme case perfecto que nun instante me levou á carballeira da Santa Isabel, en Outeiro de Rei, a carón do chiringuito de Antón, irmán de Manuel María. Alí, o meu pai estaba a darme una bolsiña pequena de patacas fritidas “TAS”, o cal, despois de estalo amolando toda a tarde, era un pequeno tesouro e unha grande vistoria para min. O arrecendo ao abrir a bolsiña de plástico e meter na boca esas pataquiñas é algo que, se o esquecera, sería sinal infalible de Alzheimer. Eu devoraba as pataquiñas, despois dunha tarde de xullo bañándome na confluencia do Miño e o Ladra, diante do muíño que aínda existe pero que xa non moe pan. A muiñeira era, á súa vez, filla de muiñeiros de Santa Mariña. Lembro como a min o río dábame un certo noxo á hora de meterme na auga, xa que ao confluir os dous ríos, había un depósito de lama que cando entrabas poñía a auga como o zume de repolo e leituga que facía a miña nai na licuadora (tan de moda na época). Por non falar de que o fondo estaba cheo de pedras, unhas redondiñas, pero outras afiadas e desagradables de pisar. Ademais, o río, comparado co mar, cheirábame “raro” (lembremos que a “moda” das depuradoras de augas residuais, chegou anos máis tarde).

Cando remataba o baño e antes de merendar na carballeira ou mellor despois, iamos ao chiringuito de Antón, meu pai e miña nai tomaban un viño e departían coa parroquia i eu tentaba por tódolos medios conseguir, ben un polo, ben unhas patacas. Poucas foron as veces nas que se conseguiron as dúas preseas.

Anotecía alí e só había a luz do chiringuito e as dos coches que empezaban a marchar. Supoño que a maioría dos días caería o frío, pero eu sempre lembro postas de sol, xente voltando de bañarse no caneiro (o cal estaba vetado para min, por ser moi pequeno) e unha temperatura máis que morna, incluso quente.

Tirando do fío, na miña merenda incluiase normalmente algo de xamón York, o cal, sobre todo nos meus primeiros anos, había de ser mercado na “Sucursal” da rúa San Marcos, que nese momento era un ultramarinos onde atopar cousas que aínda non eran moi comúns e outras imprescindibles para a vida de Lugo, como tripas para facer os chourizos, cordón de bramante para atalos ou o adobo para facer salchichóns. Agora os seus donos, definen a sucursal como un “delicattessen”, puagh, que noxo de denominación, unha auténtica degradación na miña opinión. Terei que investigalo, pero sospeito que xa non venden tripa nin cordón para os chourizos…

O resto dos suministros “comúns” había que mercalos en dúas tendas (non, non había charcuterías, froiterías, supermercados, etc.). Estas eran: o “Subibaja”, sita no Camiño Real, onde agora ten un centro “fashion” Arenal (outra empresa familiar da que deberíamos falar) e a outra a tenda de Celso, na rúa Concepción Arenal (de onde toma o seu nome o grupo de perfumerías anteriormente citado). En canto os nomes das rúas hei lembrar que neses tempos aínda había moitas rúas con nomes de xerais (franquistas, of course).

Nunca cheguei a saber porque o “Subibaja” se chamaba así era unha tenda profunda i escura con estanterías de madeira ateigadas ata o teito, ao estilo do “095” (o orixinal, na praza Maior (nese momento Praza de España)). Sempre que entrabamos eu desexaba: a) que a lareta entre a dona e a miña nai durase o menos posible. b) que a miña nai pedise algo que a dona tivese que baixar dunha estantería alta, para que tivera que empregar o seu “pau máxico”, un enxeño mecánico con pinza no extremo que me deixaba abraiado. ¿Sería ese pau a razón de tan curioso nome? Fagan apostas.

En canto á tenda de Celso, está claro por que se chamaba así. Os donos, un home duns 50 anos, pelo canoso pero moi rizado e unha muller máis baixa pero moi faladora, vendían prácticamente de todo (o que non vendían eles era porque se atopaba na “Sucursal”). Lembro os iogures “Rueda”, a proba dos queixos, o papel parafinado, o arrecendo da froita, as contas no papel de estraza. Lembro incluso a colocación do mostrador e de onde había que coller os chicles.

Isto si que son lembranzas e non Rick Astley, NKOTB ou toda esa merda que nos queren coar aos que temos trinta e independencia económica para que gastemos os cartos en “revivals” de merda.

EDITO (19/03/2009): Vexo, dun xeito totalmente casual, en “El Progreso” que faleceu Antón, o meu suministrador de patacas fritidas e xelados no campo da Santa Isabel, do que falei antes. Repouse en paz. As beiras do Miño e do Ladra botarano de menos. Asemade as persoas que o coñecimos.

xaneiro 25, 2009 | Clasificado en Intro Versións | 2 Comentarios 

Touciño glacé

Recibín email do meu curmán contándome que fora con boa disposición a celebrar  o ritual de apañar as castañas aos prados onde hai castiñeiros prantados polo meu avó e bisavó. Como tódolos anos ese ritual é previo de necesidade a outro ritual que como galego e chairego non podo obviar, a inxesta das castañas apañadas, en calquera forma culinaria, crúas, asadas, cocidas en leite, etc. O certo é que este ano non me achegarei e perderei a recollida, o cal sinto fondamente, pero non deixarei de comelas, castañas chairegas “of course”.
Adxuntoume no seu email un video, no que se pode ver a súa depurada técnica de “apañamento”. Como artista invitada figura algunha das múltiples rás pequeniñas que viven e chimpan polo curro, unha finca en lixeira pendente que no fondo ten un pequeno regato que ten auga de setembro a maio.

View This Video on Google

A miña nai nesta época do ano sempre nos conta os feitos da castaña. Como o meu avó gabeaba polas pólas dos castiñeiros e cando chegaba ao curuto dáballe por poñerse a cantar asturianas, ao que a miña avoa lle berraba: “A ver, eo! Deixa de cantar e remata pronto.” Polo que parece o meu avó non era afeizoado a cantar normalmente, mais cando se atopaba no curuto dunha árbore non era quen de reprimirse. Mentres cantaba a todo dar a asturiana, axotaba as pólas do castiñeiro para que a miña avoa, a miña nai e tías recolleran os ourizos aínda pechado e os cargasen no carro. Co carro ateigado, levábanos á eira onde quedaban uns días. Despois, co enciño de ferro esparexíanos e sacaban as castañas de dentro. Estas castañas gardábanse no cuarto do piso de enriba da casa, non sei se era exactamente no faiado.
Principalmente o seu destino era o experto padal dos cochiños da ceba que, segundo a miña nai, ben preferían as castañas ás landras, ao ser as primeiras moito máis doces. “Así saía a carne, un touciño dociño, dociño.” – di a miña naimentres se lle fai a boca auga ao lembralo. Xa que logo podemos dicir que os porcos comen as landras cando non lles queda outro remedio. Por certo, en Extremadura, Castela e Andalucía case non hai castiñeiros, ¿non?
Tamén lembraba a miña nai como os días de outono a miña avoa as erguía da cama e lles dicía: “Veña, ide ao curro a apañar castañas, que senon ides cedo hánvolas apañar todas.” E dáballes a cada unha un bocadillo de pan con chocolate.
Apañaban as que podían no Curro da Canle ou no Prado do Campo e cando voltaban a avoa dáballes o almorzo, que ben podía consistir nunhas papas de millo, un cacho de pan centeo con nata recén sacada do leite, ou mesmo unha cunca de caldo e un cachiño de touciño doce de cocha cebada con castañas. As castañas eran e son axeitadas a calquera hora, mais, como ela conta, cando máis se agradecían eran quentes, asadas pola noite, despois dun día enteiro de traballo ao “vintimperio”.

Eu SI que como castañas, agardo que os meus touciños, que ultimamente medran maís do desexable, sexan ben doces…

View This Video on You Tube

outubro 28, 2008 | Clasificado en Documentos, Intro Versións, O punto G | 1 Comentario 

O espello do porvir

Hoxe, ao voltar a casa desde o meu traballo de tronza-rúas ben retribuído, xusto na beirarúa da ronda perpendicular á miña, crucei cun home que xa vira unhas cantas veces polo barrio. É un homiño de 1,60 máis ou menos, uns 50 – 55 anos, miúdo e con pinta de malpocado, vestindo roupa vella pero limpa, sempre cunha pequena carpeta barata entre os brazos e sen chamar demasiado a atención en ningún senso.

Pois ben, xusto cando me crucei con el, pareceu esvarar e caeu no chan aparatosa e perigosamente. Unhas cantas moedas caéronlle do peto, pero como horas máis tarde caín na conta, nin nesa caída soltou a carpeta da man. O xeito de caer foi o máis parecido que vin ao que eu interpreto polo verbo “privarse” (que sempre me fixo moita gracia nos tebeos de Zipi e Zape e Carpanta).

Entre un vello que pasaba por alí e máis eu erguémolo i eu recollín as escasas moediñas que caeran do seu peto e metinllas de novo no seu lugar. O que parecía unha simple perda de equilibrio ao momento amosouse como unha incapacidade case total para manterse en pé.

Pensei: “Outro chuzas máis no barrio…” O vello, ao ver que o homiño non se tiña de pé, preguntoulle onde vivía, el non atinou a contestar máis que ao terceiro intento e resultou que vivía dúas rúas despois da miña. Sen pensalo moito e como o homiño me parecía boa persoa díxenlle ao vello que me encargaba eu de ir canda el á súa casa. A verdade é que gracias ao seu reducido peso e o meu control do meu propio centro de gravidade (gracias ao TAiChi) puiden levar a cabo a tarefa, xa que o homiño caía para tódolos lados.

Nos dez minutos que levou o traxecto, tentei preguntarlle se habitualmente se atopaba así, e convencelo de que cando estivera así non saira da súa casa pois podería ter unha caída diante dun coche e non contalo. El case non articulaba palabra pero conseguiu dicirme o número da súa casa e tras moito preguntar contoume que sufría periódicamente ataques epilépticos.O certo é que non cheiraba a alcohol.

Cando chegamos ao seu portal sacou as chaves e con moita dificultade conseguiu abrir, como  non podía chegar ata as escaleiras polo seu pé entrei con el, mais el vivía nunha especie de “corrala” no baixo á que se saía pola parte final do trasportal. Tras abrir unha nova porta de aluminio branco con cristal, accedíase a un minipatio co chan de cemento e cunha pequena uralita que o cubría a medias. Alí había dúas portas de aluminio branco que parecían dar acceso a algún tipo de vivendas. Apoiouse en min, sacou de novo as chaves e abriu a porta. “Eu vivo aquí, só” dixo el ao abrir a porta. Un fortísimo fedor a pés abafoume en canto entrou no que era un cuartiño duns 2×3 metros; unha cama pequena ocupaba o termo principal (a cal non permitía abrir de todo a porta de fóra) e había no lateral esquerdo según se entraba neste orde un armariño, unha cociña branca, unha neveriña e unha lavadora. Intúo que no caso de que o baño non fose compartido para as dúas mini-vivendas i fose individual, este debería estar nun recorte que a parede facía onde remataba a cabeceira da cama.

Unha mínima mesiña na esquina esquerda pegada á parede da entrada completaba a composición. O fedor a pés atacaba a miña pituitaria con dureza e decidín marchar, non sen antes recomendarlle que se botase na cama para evitar caídas. El replicoume que, apoiado na porta da entrada cunha man e nos pés da cama coa outra, non tiña perigo de esvarar e aproveitou para dicirme ( sen soltar para nada a súa carpeta azul): “Canto che debo amigo? Deixa que che pague por axudarme.” Eu respostei que nada me debía, din a volta e cunha recomendación de que se coidara marchei atravesando o trasportal.

Nada máis saír á rúa dinme conta que o malestar xeral que notaba non se debía ao fedor de pés. Acababa  de atoparme comigo mesmo dentro de 25 anos. E iso, non é algo sinxelo de asimilar

outubro 17, 2008 | Clasificado en Aínda non sei, Intro Versións, Personaxes | Deixa un comentario 

O supremo artificio

O título do post ven a conto dunha suposta máxima de San Francisco de Sales que lin cando tiña uns 10 anos nunha das abondosas axendas/dietarios que o meu pai me cedía e que eu, ás veces, acababa empregando como diario. Ese ano no pé de cada páxina da axenda viña unha cita supostamente famosa. O feito é que esta quedou gravada no meu maxín dun xeito especialmente persistente. Anos despois, coa aparición do señor Google, comprobei que tal cita, en ningún lugar da Internet se adxudicaba ao patrono dos salesianos. Polo tanto, podo considerar que a patentei eu (e o descoñecido compoñedor de citas para as axendas daquela marca). Viña a dicir: “El supremo artificio es no tener ninguno.” (En español no orixinal)

Lembreina onte cando estaba a escribir unha carta (que anticuado, non?) Unha carta para unha moza.

E lembrei tamén que a todas as mozas polas que sentín algo máis que amizade ou desexo instintivo (si, si, todo é instintivo, iso é outro debate), que son 3 en total, lles escribín nalgún momento unha carta que nas súas primeiras frases integraba a devandita falsa cita do Santo Fernando. E, por suposto, a pesar de tan noble declaración de intencións, tratábase de cartas cheas de artificios de salón, circunloquios, metáforas interesadas e símiles dirixidos. O caso é, que en ningún dos casos, era intencionada esa perversión da cita.

De feito ata hoxe mesmo, ao escribir a derradeira (si, en sentido literal) non lembrei que escribira ás outras dúas rapazas cartas coa mesma idea de inicio. Por suposto, esta revelación da memoria non me fixo desbotar a carta recén elaborada.

Esta ten o mesmo dereito que as dúas anteriores a coñecer o poder do supremo artificio. Aínda que se trate dunha carta de despedida.

setembro 30, 2008 | Clasificado en Carmina comulgapta, Intro Versións | 2 Comentarios 

Páxina seguinte »